W socjologii nawyk oznacza czynność rutynową, powtarzaną bez szczególnej uwagi, stanowiącą bazę porządku społecznego, czyli stanu funkcjonowania i zachowania się jednostki, które gwarantują egzystencję i postęp cywilizacji.

Do wykształcenia nawyku, wg badań ekspertów psychologii i socjologii, najczęściej potrzeba od 20 do 70 dni, w zależności od indywidualnych predyspozycji jednostki. Wartości te oczywiście mogą być mniejsze lub większe.

Możemy wyróżnić następujący podział nawyków:

1. Nawyk ruchowo-czuciowy – nauczona, automatyczna czynność spostrzeżeniowo-ruchowa, czerpiąca z mechanizmów neurofizjologicznych. Umożliwia podjęcie działań z większą pewnością siebie, dzięki opanowaniu określonych umiejętności oraz uzyskanie przewidywalnych wyników np. w sporcie, muzyce, rzemiośle (koordynacja „oko-ręka”).
2. Nawyk językowy – zwroty i słowa, których używamy najczęściej; określają nasz sposób komunikacji, a także podejście, nastawienie, sposób myślenia i sposób bycia oraz stosunki z innymi ludźmi. Przykładem mogą być zwroty takie jak „nie mogę”, „muszę”, „dam radę”, „nie chcę”. Ponadto takie nawyki językowe determinują i wzmacniają jeszcze bardziej nasz sposób myślenia.
3. Nawyk myślowy – automatyczny proces myślowy, który zazwyczaj usprawnia nam codzienne działanie; ułatwia podejmowanie czynności, bez konieczności zastanawiania się nad każdym, najmniejszym działaniem. Mogą jednak, jak każdy nawyk przekształcić się na naszą niekorzyść, powodując u nas niewłaściwe emocje. Przykładem może być ciągłe porównywanie się do innych osób.
4. Nawyk poznawczy – automatyczny proces poznawczy, tworzący i zmieniający struktury poznawcze, najczęściej błędny, charakteryzujący się nielogicznym postrzeganiem i odbieraniem zewnętrznego świata, a co za tym idzie, tworzeniem niewłaściwych założeń np. negatywne nastawienie w stosunku do konkretnych osób: „Szef na pewno znowu mnie skrytykuje”.